Erysiphe, Podosphaera, Oïdium, Leveillula

Külleme

Genel

Külleme, Erysiphe, Podosphaera, Oïdium, Leveillula gibi çok çeşitli mantarın neden olduğu fungal bir hastalıktır.

Külleme hastalığının yaşam döngüsü ve görünümü

Külleme hastalığına neden olan mantarların (Erysiphe, Podosphaera, Oïdium, Leveillula) tamamı biyotrofik mantarlardır, yani bunlar yaşayan bitki hücrelerinden beslenir ve yaşayan bir mahsulün yokluğunda hayatta kalmaları çok zordur. Askospor veya askospor içeren yapılar olan perithecia formunda hayatta kalırlar. Henüz tüm külleme mantarlarının askosporları bulunamamış olup, özellikle sera mahsullerinde bunlar salgında herhangi bir rol oynamaz.

Fungal sporlar yaprak yüzeyinde çimlenir ve germ tüpleri yaprak yüzeyinde büyüyerek dallanır. Haustorium adı verilen küçük yapılar meydana gelir, bunlardan da mantar bitki hücresine nüfuz ederek bitki hücrelerinin epidermal katmanından besin maddelerini alır. Mantarların çoğu bitki yüzeyinin dışında kalır. Bitki yüzeyindeki miselyumlar üzerinde, yeni sporlar olan konidyumları içeren yeni konidyoforlar meydana gelir. Bu konidyoforlar, külleme hastalığında oldukça tipik olan kabarık fungal oluşumlardır. Sadece biberde, enfeksiyonu (Leveillula taurica) gözenekler yoluyla gerçekleştirir ve mantar yaprağın içinde büyür. Daha sonra, konidyoforlar yine gözeneklerden dışarı çıkar.

Konidyumlar ana yayılma araçlarıdır. Bunlar, askosporlarda olduğu gibi rüzgarla yayılır. Genelde, külleme hastalığına yol açan mantarlar suya pek dirençli değildir; bu nedenle de yağmur genellikle salgını sınırlar. Ayrıca, sporlar su ile temas ettikten sonra en geç birkaç saat içinde patladığından, yağmur yoluyla yayılmaları nadir görülen bir durumdur.

İster askospor olsun, ister konidyum, külleme sporları çimlenme için besin maddesi veya suya ihtiyaç duymaz. Genelde salgının en hızlı geliştiği sıcaklık aralığı 18 ila 25°C’dir. Yüksek bağıl nem (RH) sporların çimlenmesini hızlandırır ancak diğer yandan spor oluşumunu kısıtlar, dolayısıyla bağıl nemin net etkisi oldukça küçüktür. Seralarda rüzgar ve kuraklık hastalığı hızlandırır. Seralarda sporların kısa mesafelere (sınırlı süre) yayılması çoğunlukla işçilerin kıyafetleri yoluyla gerçekleşir.

Külleme nasıl önlenir?